Το καγκελάρι

Η ονομασία

Είναι Ηπειρώτικος χορός που χορεύεται σε πάρα πολλά χωριά της Ηπείρου. Το όνομά του το πήρε απ’ τα πίσω γυρίσματα και τις στροφές που πραγματοποιούνται στο τέλος του χορού (καγκέλια).

Στο χωριό μας ο χορός αυτός χορεύεται όλες τις μέρες του Πάσχα το απόγευμα, πριν αρχίσει ο εσπερινός.

Πως χορεύεται

Είναι κυκλικός χορός που χορεύεται από άντρες και γυναίκες πιασμένους θηλυκωτά, δηλαδή ο κάθε χορευτής με το δεξί του χέρι πιάνεται από το εσωτερικό μέρος του αγκώνα του εμπρόσθιου χορευτή ενώ λυγίζει το αριστερό του χέρι σε γωνία 90 μοιρών για να πιαστεί ο επόμενος .

Όσον αφορά τα βήματα έχουν την εξής μορφή:

Στο (1) το αριστερό πόδι πατούσε το κέντρο του κύκλου και λίγο προς τα δεξιά.

Στο (2) το δεξί πατούσε με το μπροστινό τμήμα του ταρσού, κοντά ή λίγο πιο μπροστά από τα δάχτυλα του αριστερού ποδιού (οι άντρες εκτελούν συνήθως άρση).

Στο (3) το δεξί πόδι πατούσε προς τα πίσω του κέντρου του κύκλου..

Στο (4) το αριστερό πόδι έρχονταν προς τα πίσω και πατούσε με το μπροστινό τμήμα του ταρσού, κοντά στη φτέρνα του δεξιού ποδιού.

Όσον αφορά τη χορευτική διάταξη, οι άντρες μπαίνουν μπροστά με πρώτους τους γεροντότερους και ακολουθούν οι νεότεροι. Με τον ίδιο τρόπο διατάσσονται και οι γυναίκες δηλαδή με βάση την ηλικία. Παλαιότερα ο τελευταίος άντρας με την πρώτη γυναίκα για να πιαστούν έπρεπε να είναι  γυναίκα μεγάλης ηλικίας ή να έχουν κάποιο βαθμό συγγένειας μεταξύ τους. Ήταν μεγάλη ντροπή και κατακριτέο νέοι ή δύο ξένοι αντίθετου φύλου να πιαστούν αγκαζέ στο χορό.

Ο Πρωτοχορευτής

Ο πρωτοχορευτής είναι συνήθως ηλικιωμένος, ο οποίος γνωρίζει πολύ καλά τα τραγούδια του χορού. Είναι  αρχηγός του χορού και τον διευθύνει. Ο πρωτοχορευτής  πρέπει να απολαμβάνει του κύρους, της αποδοχής και της αγάπης των χωριανών.

Έχει το δικαίωμα να αλλάζει το τραγούδι ή να το διορθώνει αν γίνει κάποιο λάθος και ακόμη να προτείνει σε άλλον να οδηγήσει το χορό. Κρατά γκλίτσα για να στηρίζεται αλλά και για κάνει υποδείξεις.

Πότε εμφανίζεται

Πότε ακριβώς άρχισε να χορεύεται ο χορός αυτός δεν γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε όμως ότι στην Τουρκοκρατία υπήρχε και γινόταν κανονικά πριν την απογευματινή ακολουθία του εσπερινού τις ημέρες του Πάσχα. Την ημέρα αυτή μαζεύονταν πολύς κόσμος και είχαν την ευκαιρία να μιλήσουν για τις δουλειές τους. Πολλοί υποστηρίζουν πως τα κάγκελα γινόταν έτσι ώστε να μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους οι Έλληνες,  και να λένε τα επαναστατικά τους σχέδια. Οι Τούρκοι βέβαια δεν καταλάβαιναν τίποτα γι’ αυτό και τους άφηναν να χορεύουν αυτό το χορό. Κάθε φορά που σχηματίζονταν η καμάρα,  στο σταυροκάγκελο ήταν οι υπεύθυνοι των αντιστασιακών ομάδων και έδιναν ένα μήνυμα στον καθένα που περνούσε κάτω από το σταυροκάγκελο.  Επίσης την ημέρα αυτή γινόταν και τα προξενιά. Ο χορός ήταν ευκαιρία για τα ανύπαντρα κορίτσια να ντυθούν όμορφα για να τα δουν οι υποψήφιοι γαμπροί. Μάλιστα λένε ότι ένας από τους λόγους που γίνονταν τα «καγκέλια» ήταν να έρθουν πολύ κοντά οι  άντρες με τις γυναίκες για να ιδωθούν.

Αυτή την ημέρα όλοι ήταν ντυμένοι στα γιορτινά: Οι άντρες φορούσαν κάπες, μπουραζάνες και τσαρούχια. Οι γυναίκες φορούσαν συγκούνες με βελούδο, μάλλινη φούστα με σουμπάστες και τσαρούχια.

Ο χορός γίνονταν στο προαύλιο της εκκλησίας του Αη Γιώργη και ήταν ένα γεγονός που το περίμεναν με μεγάλη ανυπομονησία ολόκληρο το χρόνο. Δεν είναι λίγες οι φορές που μετά το καγκελάρι μαζεύονταν στα ξέφωτα και χόρευαν ξανά άλλα τραγούδια και χορούς.

Πως τραγουδιέται

Τα τραγούδια ερμηνεύονται αντιφωνικά, δηλαδή πρώτα λένε ένα δίστιχο οι άντρες και μετά επαναλαμβάνεται από τις γυναίκες, ποτέ στα τραγούδια αυτά δεν παίρνει μέρος μουσικό όργανο. Ξεκινάμε με την φράση ορ. Το μουσικό μέτρο του χορού είναι 6/8 και οι μουσικοκινητική ανάλυση είναι η εξής:

 

Το χορό ξεκινάει αρκετές φορές ο Ιερέας της ενορίας, κάτι που δείχνει ότι σ’ όλες μας τις εκδηλώσεις τόσο στις καθημερινές όσο και στις γιορτινές είναι έντονο το θρησκευτικό στοιχείο. Από την άλλη μεριά και η εκκλησία είναι σύμφωνη με τις εκδηλώσεις αυτές γιατί γίνονται σε ανάμνηση και τιμή παλαιών γεγονότων αλλά και Αγίων. Συγκεκριμένα τον Άγιο Γεώργιο τον τιμούμε με συγκεκριμένο τραγούδι, το οποίο τραγουδιέται μόνο όταν η εορτή του Άγιου Γεωργίου «μεταφέρεται» την Τρίτη του Πάσχα.

Το περιεχόμενο των τραγουδιών

Τα τραγούδια έχουν περιεχόμενο εθνικοαπελευθερωτικό, ερωτικό ή παρουσιάζουν κάποια ιστορικά γεγονότα που έχουν μείνει στη μνήμη των Γοργομυλιωτών. Ο αριθμός των τραγουδιών είναι πολύ μεγάλος. Δεν είναι δυνατόν να τραγουδηθούν όλα σ’ ένα καγκελάρι. Επίσης πια τραγούδια θα ερμηνευθούν, το αποφασίζουν οι πρωτοχορευτές και το γιορτινό κλίμα της μέρας, καθώς και η διάθεση των παρευρισκομένων.

2015-07-25T23:13:23+00:00

Leave A Comment

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.